1 yanıt
  1. 3
    Gamze Özel
    Ünvan yok · 4 ay önce

    Yaşa bağlı bilişsel değişimler kişiden kişiye değişebilmektedir. Kimi özellikler yaşlılıkta gelişirken kimileri geriler ve bu kişiden kişiye de değişiklik gösterir. Bunun yanında bilişsel yaşlanmayı ortaya konabilir hale getiren genellemeler ve ortak ilkeler vardır. Genel olarak bakıldığında yaşlılığın biliş üzerindeki etkileri aşağıdaki şekilde gruplanabilir:

    • Dikkat: Yaşlılıkta dikkat bölme, farklı görevler arasında odak değiştirme gibi konularda ciddi performans kayıpları ortaya çıkar.
    • Çalışma Belleği: Öğrenme, akıl yürütme, kavrama gibi karmaşık bilişsel süreçlerin gerektirdiği bilgileri kısa bir süreyle akılda tutmayı ve kullanmayı olanaklı kılan bellek çeşididir. Yaşlanmaya bağlı olarak bu belleğin performansında da azalma gözlemlenir. Bu performans düşüşü dikkat kaynaklarının azalmasıyla, bilgi işleme hızının yavaşlamasıyla, dış uyaranları ketlemedeki başarısızlıkla açıklanır.
    • Uzun Süreli Bellek: Yaşlılıktan en çok etkilenen hafıza çeşididir. Bu bellek çalışma belleğinden farklı olarak aktif olmayan bilgiyi geri getirmeye çalışır.
    • Algı: Biliş ile algı arasındaki bağ açık olmasa da algı fonksiyonlarının çoğu yaşlıda azaldığını görülmektedir.
    • Konuşma ve Dil: Konuşma ve dil işlevi yaşlı bireylerde büyük ölçüde sağlamdır. Fakat işlev süresi yetişkin kişilerden daha yavaş olabilir. Aslında konuşma becerilerinin yaşla birlikte geliştiği söylenebilir. Yaşlı insanların sıklıkla iyi yapılandırılmış ayrıntıları anlatımları olduğu söylenir. Yaşlı insanlar konuşurken daha kapsamlı ya da geniş kelimeler bulmaya yatkındırlar. Bazen sözcükleri bulmakta zorlanırlar fakat problemi maskelemek için kolayca uzatmalar yapabilirler. Kişisel sözler çok hızlı bir zamanda söylendiğinde de yaşlı insanlar anlama ile ilgili problemler yaşayabilir.

      Temel dil kapasitesindeki bozukluklar kendiliğinden değildir, genellikle duyu kaybı ya da bellek sınırlamalarında ortaya çıkar.
    • Sağlıklı Yaşlanma ile Korunan Kognitif Fonksiyon: Kristalize zeka yaşam boyunca sabit kalan bir kognitif yetenektir. Yaşlı yetişkinler kelimeleri tanımlamada dünya hakkında genel bilgi gerektiren sorularda, yazım hatalarını algılamada ya da yıllarını verdikleri mesleklerle ilgili yeteneklerini yürütme de oldukça başarılıdırlar.

    Tüm bunların yanında bazı yaşlılar 70-80 yaşlarındayken genç yetişkinlere göre çok daha iyi bilişsel işlevler gösterirler. Ama diğerleri 60 yaş ile gerilemenin belirtilerini gösterirler. Bu yüzden yaşa bağlı bilişsel değişimle ilgili en zorlayıcı konu belki de değişkenliktir.

    Diğer korunan yeteneklerden biri ise duyguları düzenlemedir. 60 yaşından sonra bu yetenekte bir artış gözlemlenir. Yaşlı yetişkinler genç yetişkinlere göre daha az depresyon gösterirler.